Relacja z 85 rocznicy powstania Polskiej Szkoły w Lisewie Kościelnym

Osoby zainteresowane płytą DVD oraz płytą CD z relacją filmową i zdjęciami proszeni są o kontakt z nauczycielem ze Szkoły Podstawowej w Lisewie Kościelnym panem mgr Krzysztofem Kruszczyński pod nr tel:604452960 lub e-mail: fave0@wp.pl
Możliwa jest wysyłka pocztowa po pokryciu kosztów nośników danych.

Uroczystości poprzedzone były mszą św. w kościele parafialnym.

Rys historyczny szkoły.

Z przeszłości Lisewa Kościelnego

Miejscowość Lisewo, położona na wschód od Barcina, leżała niegdyś na krańcu ziemi bydgoskiej. Nazwę swą wywodzi od Lisa. Za najdawniejszych właścicieli Lisewa uważa się Awdańców. Również im przypisuje się założenie i uposażenie kościoła parafialnego na przełomie wieku XII i XIII. Do tej parafii należało dwadzieścia jeden wsi (1325-1327). W roku 1578 Piotr Moszczeński i Jakub Niemojewski oddali Kościół Lisewski protestantom. Odbudowany przez ówczesnego właściciela Kazimierza Bałdowskiego, spalił się w 1892 roku. W latach 1908-1914 niemiecka komisja kolonizacyjna przeprowadziła parcelację majątku Lisewo i Mochelek. W tym czasie powstały osady kolonizacyjne, nowy budynek szkolny (ukończony w 1912 roku) i kościół ewangelicki na placu przy szkole (ukończony w 1914 roku). Do chwili osiedlenia się w Lisewie kolonistów niemieckich, dzieci polskie uczęszczały do szkoły zaborcy, która mieściła się w budynku położonym przy szosie ze Złotnik do Pęchowa (budynek murowany przed cmentarzem). Nauka w nim odbywała się do roku 1911 włącznie, oczywiście w języku niemieckim. Pierwszym polskim nauczycielem w tutejszej szkole był przeniesiony w sierpniu 1921 roku z Jordanowa nauczyciel Leon Koszczyński.

Okres międzywojenny.

Nauka w języku ojczystym rozpoczęła się od września 1921 roku. W szkole uczyło wówczas dwóch nauczycieli w klasach I-V. W 1932 roku została przydzielona trzecia siła nauczycielska, a szkołę przemianowano na szkołę drugiego stopnia z klasą VI najwyższą. Jedyną szkołą siedmioletnią na terenie gminy Złotniki Kujawskie była Szkoła w Złotnikach, prócz niej w Lisewie szkoła drugiego stopnia z klasą VI najwyższą i jedenaście szkół o jednym nauczycielu tzw. pierwszego stopnia z najwyższą klasą czwartą, w której nauka trwała trzy lata.

Praca w szkole napotykała na znaczne trudności, gdyż szkoła dysponowała jedynie dwoma izbami lekcyjnymi (obecnie sale nr 1 i 2). W roku szkolnym 1937/38 dzięki staraniom miejscowej Rady Szkolnej dobudowana została wschodnia część budynku z drugim wejściem, mieszcząca dwie izby lekcyjne, w tym na piętrze izbę prowizoryczną z pierwotnym planem przeznaczenia jej na pracownię robót ręcznych. Prócz tych izb szkolnych urządzono dwa małe pokoje dla nauczyciela. Rozbudowę wykonano kosztem 2000 zł uzyskanych z funduszów Towarzystwa Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych. W ostatnim roku szkolnym 1938/39 do szkoły uczęszczało ogółem 124 uczniów z Lisewa i Rucewka. Grono nauczycielskie składało się z kierownika szkoły - Leona Koszczyńskiego, Marii Kasprzak - nauczycielki szkoły i Emilii Tabaczyńskiej - nauczycielki kontraktowej.

Okres okupacji.

W piątek dnia 8 września 1939 roku Lisewo Kościelne zostało zajęte przez wojska hitlerowskie, a miejscowi i okoliczni działacze niemieccy od dawna zorganizowani i przygotowani na przyjście "swoich" rozpoczęli samosądy nad polską ludnością. Pierwszą ofiarą hitlerowców stał się długoletni nauczyciel i kierownik tutejszej szkoły - Leon Koszczyński. Został on zabrany 11 października 1939 roku przez gospodarza Golnasta z Lisewa pod pozorem udania się na konferencję. Zginął w nocy z 22 na 23 października 1939 roku w więzieniu w Inowrocławiu z rozkazu Landrata Hirschfelda. Według niepotwierdzonych zeznań, mordercą Leona Koszczyńskiego miał być obszarnik z Palczyna - Jautz. 15 marca 1940 roku okupant wypędził blisko połowę rolników gromady, wywożąc ich najpierw do obozu przejściowego w Poznaniu, a stamtąd do Generalnej Guberni. Pozostałą część wywłaszczono we wrześniu 1940 r. Żaden z rolników nie pozostał na swoim gospodarstwie. Ich miejsca zajęli przesiedleńcy niemieccy z Galicji wschodniej, Estonii i Łotwy. Szkoła w Lisewie stała się odtąd miejscem, gdzie wychowywano młodzież w duchu nienawiści do Polaków i wszystkiego co polskie. Dzieci pozostałych rodzin polskich nie uczęszczały do szkoły w ogóle do listopada 1942 roku. W tym czasie uruchomiono dla polskich dzieci szkołę w Jordanowie, do której musiały uczęszczać dzieci z Lisewa, Rucewka, Rucewa, Jordanowa, Dźwierzchna, Leszcza i Wojdala.

Wyzwolenie i pierwszy okres pracy.

21 stycznia 1945 roku do wsi wjechały czołgi radzieckie i polskie gorąco witane przez pozostałą w okolicy garstkę Polaków. Za nimi zjawili się pierwsi wygnańcy, obejmując w posiadanie swoje gospodarstwa, z których wygnani zostali w 1940 roku. 7 lutego 1945, do władz gminnych w Złotnikach zgłosił się były nauczyciel z terenu gminy p. Władysław Baranek. Inspektorat Szkolny w Inowrocławiu powierzył mu uruchomienie szkoły w Lisewie Kościelnym. Nowy kierownik przejął budynek szkolny z rąk sołtysa Jana Pamuły w dniu 9 lutego 1945 roku i natychmiast przeprowadził rekrutację dzieci.

Już 15 lutego rozpoczął pracę z młodzieżą. W pierwszych dniach nauki liczba zgłoszonych dzieci z rejonu szkoły wynosiła 93 i stale wzrastała. W związku z tym Inspektorat Szkolny w Inowrocławiu przydzielił drugą siłę nauczycielską panią Emilię Tabaczyńską.

Można było wówczas skompletować zespoły czterech oddziałów. Najliczniejsza była grupa klasy pierwszej licząca 48 uczniów, w której rozpiętość roczników była również wielka. W związku z tym utworzono dwie klasy równoległe: 1 a i 1 b. Znaczna liczba młodzieży powyżej lat 14 pozostawała poza szkołą, mając zaledwie jedną, dwie, względnie trzy klasy z okresu przed 1939 rokiem. Z dniem 1 marca 1945 rokiem zorganizowano przy tutejszej szkole kurs dokształcający dla tej młodzieży o programie klasy czwartej. Budynek szkolny wraz z zabudowaniami gospodarczymi znajdował się w dobrym stanie. W okresie okupacji czynna była jedna sala szkolna, w drugiej części "urzędował" sołtys i organizacja młodzieży hitlerowskiej, która miała w Lisewie Kościelnym obozy letnie. Nie ocalały żadne akta i dokumenty z okresu przedwojennego.

Następne lata

4 września 1945 roku rozpoczęto normalny nowy rok szkolny. Z uwagi na dużą ą liczbę dzieci 186 zwiększone zostało grono nauczycielskie o dwie siły nauczycielskie: panią Sabinę Płoszyńską z Bydgoszczy i Więczysławę Piechowską przeniesioną z Pierania. Zwiększony zespół grona nauczycielskiego umożliwił wprowadzenie nauki języka obcego w klasie VI. Szkoła borykała się z poważnymi trudnościami ze względu na brak podręczników szczególnie dla klas wyższych oraz pomocy naukowych. Z organizacji młodzieżowych na terenie szkoły działało Szkolne Koło PCK oraz Drużyna Harcerska im. Stefana Czarnieckiego złożona z dwóch zastępów.

Z nowym rokiem szkolnym 1946/47 szkoła podniesiona została do pełnej szkoły siedmioklasowej. W tym okresie zachodziły częste zmiany w składzie osobowym grona pedagogicznego. Sytuacja zmieniła się w roku szkolnym 1949/56 gdy pracę rozpoczęli młodzi nauczyciele: pani Aniela Kaczmarek i pan Zdziesław Tomczak. Oboje Związali się ze szkołą w Lisewie na dobre i pracowali w niej aż do uzyskania wieku emerytalnego. Szkoła borykała się z wieloma trudnościami między innymi lokalowymi. Szczególnie mocno odczuwano brak sali gimnastycznej. W związku z tym podjęto inicjatywę przebudowy zrujnowanej poewangelickiej kaplicy i zaadoptowanie jej na salę gimnastyczną szkoły.

Było to możliwe dzięki uporowi i wytrwałości nauczycieli oraz młodzieży szkolnej klas starszych.

Remont ukończono jesienią 1958 roku. Ważnymi wydarzeniami dla społeczności szkolnej była także elektryfikacja wsi w roku 1958 oraz budowa wodociągu (1961).

Rozmiar: 54282 bajtów Rozmiar: 62670 bajtów

Dzięki temu tutejsza szkoła została wyposażona w pełni we własną instalację wodno-kanalizacyjną i stała się jedną z nowocześniejszych szkół w okolicy.

Rozbudowa szkoły

W związku z przygotowaniem do realizacji programu 8-letniej szkoły podstawowej podjęto w 1961 roku myśl rozbudowy szkoły, celem uzyskania dwóch nowych sal szkolnych. Dotychczas szkołą dysponowała czterema izbami szkolnymi, które nie zaspakajały jej potrzeb. Rodzice jednomyślnie wyrazili poparcie dla tej inicjatywy, wyłaniając jednocześnie spośród siebie Komitet Rozbudowy i ustalając wysokość świadczeń.

W wyniku rozbudowy uzyskano nowe potrzebne pomieszczenia. Do starej szkoły dobudowano dwie sale lekcyjne oraz pokój nauczycielski i pomieszczenie dla bibliotek. Powstał też osobny pawilon mieszczący dwie pracownie techniczne i mieszkanie dla nauczycieli. W dalszej trosce o poprawę bazy szkoły w roku 1966 rozpoczęto przygotowania do budowy sali gimnastycznej. Wiele prac wykonano w czynie społecznym między innymi prace przy wykopie fundamentów, zabetonowanie ich, zwózka materiałów. Salę oddano do użytku w styczniu 1971 roku.

Zmiany kadrowe.

Z dniem 31 sierpnia 1972 rokiem przeszedł na emeryturę dotychczasowy kierownik szkoły pan Władysław Baranek a na stanowisko dyrektora mianowany został czynny nauczyciel tutejszej szkoły pan Zdzisław Tomczak.



Grono liczyło wówczas siedmiu nauczycieli. W roku szkolnym 1976/77 z powodu braków kadrowych i częstych urlopów na dokształcanie przekazano klasę ósmą do Złotnik Kujawskich a szkoła jako jedyna w Polsce za zgodą kuratorium realizowała program w zakresie siedmiu klas.



W 1985 roku odeszła na emeryturę wieloletnia wychowawczyni pani Aniela Kaczmarek, a w 1991 pan Zdzisław Tomczak. Nowym dyrektorem szkoły został mgr Witold Cybulski i pełnił te funkcję przez osiem lat.

W 1999 roku w wyniku rozpisanego konkursu dyrektorem szkoły w Lisewie Kościelnym została mgr Małgorzata Cybulska i pełni tę funkcję do dziś. Rok szkolny 1999/2000 to pierwszy rok wprowadzenia reformy. W czerwcu 2000 roku pożegnaliśmy dwie klasy - ostatnią w historii naszej szkoły klasę ósmą i klasę szóstą które przeszły do gimnazjum w Złotnikach Kujawskich.

Rucewko - rys historyczny

Najwcześniejsze wzmianki źródłowe o wsi Rucewko pochodzą z drugiej połowy XVI wieku. W latach 1560-1580 wieś należała do Piotra Sośnickiego. Było tu 8 łanów, 10 zagród, 1 komornik i dwóch rzemieślników. Założenie dworsko - parkowe w Rucewku powstało w początku XIX wieku, około 1861 roku wybudowano dwór, stanowiący domenę architektonicznego założenia. W późniejszym okresie wzniesiono połączoną z dworem łącznikiem "rządcówkę". Zachodnia elewacja dworu wychodziła na park o powierzchni 0,9 ha, elewacja wschodnia - na podwórze gospodarcze. W latach 1865 - 1867 właścicielem Rucewka był Juliusz Knapp, a w latach 1877 - 1906 - Hugo Leonhardt. W 1877 roku w majątku znajdowały się następujące zabudowania: dwór z obszernym dziedzińcem, przybudówka, kurnik, drwalnia, obora, 5 stajni, 2 stodoły, 4 owczarnie, spichlerz, ziemianka, kuźnia i 5 czworaków. W 1880 w majątku wymienia się: dwór z przybudówką kuchenną, 5 stodół, spichlerz, owczarnie, kurnik, drwalnię, oborę, szopę, spichlerz, ziemiankę, kuźnię wozownię - remizę, 6 czworaków i dom dla urzędników dworskich, połączony z budynkiem remizy.

W 1888 roku majątek obejmował 378 ha użytków rolnych (299 ha gruntów ornych i 19 ha łąk). W Rucewku było 7 domów mieszkalnych dla 153 mieszkańców. W 1906 roku majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa Pruskiego, a w 1921 roku na własność Skarbu Państwa Polskiego.

W okresie międzywojennym dzierżawcą Rucewka, obejmującego 363 ha był inż. Kazimierz Putz, który zmodernizował wieś i unowocześnił gospodarkę wiejską.Obiekt ów jest do zagospodarowania razem z terenem przy pałacu i czeka na swojego nowego właściciela lub dzierżawcę.

Oto kilka ciekawych zdjęć odnalezionych w starych albumach mieszkańców wsi...